Veel ouders willen helpen met lezen en stellen daarom na elke bladzijde een vraag. Goed bedoeld, maar voor een kind voelt dat al snel als een toets. Dan wordt lezen iets wat je goed of fout kunt doen, in plaats van iets om samen te delen.

Vóór het lezen: even instellen

Kijk samen naar de voorkant en de titel. Waar denk je dat dit over gaat? Bij een jong kind kun je de plaatjes bekijken en benoemen wat je ziet. Bij een ouder kind kun je vragen wat het al weet over het onderwerp. Zo begint het verhaal niet koud.

Tijdens het lezen: luisteren en praten

Wissel vragen af met reacties. Alleen vragen stellen wordt een verhoor; alleen vertellen wordt een les. Een goede mix: zeg zelf iets ('Die hond vind ik eigenlijk een beetje zielig') en vraag daarna wat je kind ervan vindt. Laat stiltes bestaan; niet elke bladzijde hoeft besproken te worden.

Onderzoek naar voorlezen laat zien dat inhoudelijk passende illustraties, opnieuw lezen en echte interactie kunnen helpen — al gaat veel van dat onderzoek over peuters en kleuters, en vond niet elke studie beter verhaalbegrip. Vragen zijn vooral waardevol omdat ze het gesprek openen, niet als controle.(Stichting Lezen)

En ja: een boek een tweede keer lezen is prima. Herlezen voelt veilig, en bij de tweede ronde ziet je kind dingen die het de eerste keer miste.

Wat doe je met leesfouten?

Dat hangt af van het moment. Oefent je kind technisch lezen, bijvoorbeeld met het leesboek van school? Volg dan de aanpak die school gebruikt; de leerkracht weet welke correctie bij de methode past. Lezen jullie ontspannen samen? Kies dan bewust waar je op reageert. Een fout die de betekenis niet verandert, kun je laten gaan; een fout waardoor het verhaal niet meer klopt, bespreek je rustig.

Jonge kinderen en oudere leerlingen

• Jonge kinderen: praat over de plaatjes, zoek samen woorden voor wat je ziet, en laat je kind het verhaal in eigen woorden navertellen.
• Oudere leerlingen: praat over motieven ('waarom doet zij dat?') en voorspellingen ('wat denk je dat er gebeurt?'), en over of het boek klopt met wat je kind al weet.

Na het lezen: kort napraten

Een enkele vraag kan al een gesprek openen; volg vooral de reactie van je kind. 'Wat vond je het mooiste stuk?' of 'Zou jij dit boek aan een vriend geven?' Daarna is het klaar; het hoeft geen nabespreking met leerdoel te worden.

Een ontspannen routine

Kies een moment dat bij jullie past — na het eten, voor het slapen — en houd het kort en gezellig. Kies een duur die voor jullie haalbaar is; een korte, ontspannen gewoonte die je volhoudt, is fijner dan een ambitieus schema dat na een week stopt. Ook je eigen voorbeeld telt: wie zelf wel eens een boek pakt, laat zien dat lezen iets is om te doen, niet alleen om te moeten.(Stichting Lezen)

Voorbeeld thuis (fictief)

Stel: na het eten leest Noor (7) een bladzijde, en daarna haar vader. Bij een plaatje zegt hij: 'Ik denk dat die jongen bang is. Jij ook?' Noor wijst naar de handen van de jongen en legt uit waarom ze denkt dat hij juist boos is. Er is geen vraag overhoord, maar er is wel goed gelezen.