Een boek past als je kind het wíl lezen en het ook kán lezen. Die twee horen bij elkaar. Een prachtig boek dat te moeilijk is, wordt snel weggelegd. Een makkelijk boek over een saai onderwerp ook.

Interesse en toegankelijkheid samen

Begin bij het onderwerp. Een kind dat veel weet over een onderwerp, kan vaak een moeilijkere tekst aan, omdat het de woorden en de context al kent. Daarna kijk je of het boek te doen is. Kijk daarom naar beide: het boek moet aanspreken én toegankelijk zijn.

De bladzijde-proef, zonder toets

Lees samen de achterkant en laat je kind één willekeurige bladzijde bekijken of hardop lezen. Maak er geen prestatietoets van: het is een kijkje, geen examen. Struikelt je kind over veel woorden, dan is samen lezen of voorlezen een goed idee. Leest het vlot maar begrijpt het weinig, kies dan iets met meer plaatjes of kortere hoofdstukken.

• Lettergrootte, regelafstand en plaatjes maken veel verschil.
• Korte hoofdstukken geven sneller een gevoel van succes.
• Een makkelijk boek tussendoor is prima; dat bouwt plezier en snelheid op.

Varieer in soort boek

Niet elk boek hoeft een verhaal te zijn. Wissel af tussen verhalen, weetjesboeken, strips, poëzie en tijdschriften. Zo ontdekt je kind wat het prettig vindt, en blijft lezen ook aantrekkelijk als een roman even niet lukt.

Wat zegt een leesniveau als AVI?

Leesniveaus zoals AVI zeggen iets over hoe technisch moeilijk een tekst is: de woorden, de zinnen, het tempo. Volgens de verantwoording van Cito meet AVI de technische leesvaardigheid en helpt het bij het kiezen van boeken. Het is niet hetzelfde als tekstbegrip, en het zegt ook niets over of een onderwerp je kind aanspreekt. Gebruik het niveau daarom als startpunt, niet als grens: een kind mag best een boek boven of onder zijn niveau kiezen, zeker als je samen leest.(Cito)

Vrij lezen werkt beter met begeleiding

Stichting Lezen beschrijft dat vrij lezen vooral goed is voor het leesplezier, en dat begeleiding bij de boekkeuze en het aanbod kan helpen — met effecten die verschillen per kind en situatie. Het is dus geen garantie dat vrij kiezen vanzelf beter lezen oplevert; begeleiding bij het kiezen kan daarbij helpen.(Stichting Lezen)

Vraag hulp

De bibliotheek en de leerkracht kennen het aanbod en vaak ook je kind. Zeg wat je kind leuk vindt en hoe het leest, en laat een paar titels voorsorteren. Dat scheelt zoeken en voorkomt miskopen.

Zelfstandig, samen of luisteren

Een boek hoeft niet altijd zelfstandig gelezen te worden. Een mooi maar lastig boek kun je samen lezen of voorlezen; zo komt je kind bij verhalen die het zelf nog niet kan ontcijferen. Luisterboeken tellen ook mee voor woordenschat en verhaalplezier.

Voorbeeld in de klas (fictief)

Stel: een leerkracht in groep 5 laat leerlingen bij het kiezen eerst de achterkant en één bladzijde lezen, en vraagt daarna: 'Wil je dit lezen? Gaat het lukken?' Bij twee keer 'ja' gaat het boek mee. Bij 'wil wel, lukt niet' zoekt ze samen een toegankelijker boek over hetzelfde onderwerp.